📚 KELAS (40) ASAS ILMU HADIS

📝 Nota 01.08.10 | Mengenal Kitab-kitab Hadis

📖 Kitab: Al-Muwaṭṭa’ Imam Malik

Susunan: BroSyarief

🌿 Mengapa dinamakan Al-Muwaṭṭa’?

Kitab ini dinamakan Al-Muwaṭṭa’ berdasarkan dua sebab:

1️⃣ Daripada perkataan وَطَّأَ (waṭṭa’a)
Bermaksud memudahkan. Kitab ini disusun bagi memudahkan umat Islam memahami dan mengambil manfaat daripada hadis-hadis Rasulullah SAW.

2️⃣ Daripada perkataan وَاطَأَ (wāṭa’a)
Bermaksud persetujuan atau kesepakatan. Para ulama Madinah pada zaman tersebut sepakat mengiktiraf himpunan hadis yang disusun oleh Imam Malik.

👤 Siapakah Imam Malik?

Nama penuh beliau ialah Malik bin Anas bin Abi Amir al-Asbahi, yang terkenal dengan gelaran Imam Dar al-Hijrah.

📍 Dilahirkan di Madinah pada 93H.
📍 Membesar, menuntut ilmu dan mengajar di Madinah.
📍 Wafat pada tahun 179H.

🎓 Antara Guru-guru Imam Malik

Beliau menimba ilmu daripada ramai tokoh hadis, antaranya:

• Nafi’ ibn Abu Nu’aim
• Muhammad bin Muslim bin Syihab az-Zuhri
• Abdullah bin Dinar
• Muhammad Yahya al-Ansari
• Abu Hazim Salmah al-Dinar
• Yahya bin Sa’ad
• Hisham bin Urwah

…serta ramai lagi ulama besar pada zamannya.

📖 Sejarah Penulisan Al-Muwaṭṭa’

Menurut sebahagian riwayat, Khalifah al-Mansur mencadangkan agar Imam Malik menghimpunkan hadis-hadis Rasulullah SAW ketika mereka bertemu semasa musim haji.

✨ Imam Malik mengambil masa kira-kira 40 tahun untuk menyiapkan kitab ini.

Daripada sekitar 100,000 hadis yang beliau riwayatkan, hanya hadis-hadis yang memenuhi syarat beliau dipilih untuk dimuatkan dalam kitab ini.

⭐ Kedudukan Kitab Al-Muwaṭṭa’

Kitab ini merupakan antara kitab hadis yang paling awal disusun dalam sejarah Islam.

Imam asy-Syafi’i pernah menyatakan bahawa Al-Muwaṭṭa’ ialah kitab paling sahih selepas al-Quran pada zamannya, kerana ketika itu Sahih al-Bukhari dan Sahih Muslim belum lagi disusun.

Menurut Prof. Dr. Muhammad Abullayts Khair Abadi, pandangan jumhur ulama hadis meletakkan Al-Muwaṭṭa’ selepas Sahih Muslim dari sudut kedudukannya.

📚 Keistimewaan Al-Muwaṭṭa’

✅ Antara kitab hadis yang terawal.
✅ Tidak mempunyai mukadimah.
✅ Disusun mengikut bab-bab fiqh.
✅ Mengandungi banyak fatwa dan ijtihad Imam Malik.
✅ Mengandungi 1,843 hadis.

📖 Antara Syarah Al-Muwaṭṭa’

📘 Al-Tamhid li ma fi al-Muwaṭṭa’ min al-Ma’ani wa al-Asanid
✍️ Ibn Abd al-Barr (w. 463H)

📘 Tanwir al-Hawalik ‘ala Muwaṭṭa’ Malik
✍️ Jalaluddin as-Suyuti (w. 911H)

📘 Syarh az-Zarqani
✍️ Muhammad az-Zarqani (w. 1122H)

📘 Al-Musawwa
✍️ Syah Waliyullah ad-Dihlawi (w. 1176H)

…dan banyak lagi.

✨ Kesimpulan

Al-Muwaṭṭa’ merupakan antara khazanah agung dalam dunia hadis. Ia bukan sekadar menghimpunkan hadis-hadis Nabi SAW, bahkan menjadi rujukan penting dalam fiqh, fatwa dan metodologi periwayatan hadis sejak lebih 1,200 tahun yang lalu.

“Mengenali kitab-kitab hadis merupakan langkah penting untuk memahami bagaimana sunnah Rasulullah SAW dipelihara dan diwariskan kepada umat Islam.”

Wallahu a’lam.

Rujukan: Ulum al-Hadith: Asiluha wa Mu’asiruha – Prof. Dr. Muhammad Abullayts Khair Abadi.

#KelasAsasIlmuHadis #MengenalKitabHadis #AlMuwatta #ImamMalik #BroSyariefShares